Sikkerhetsteknologi i omsorgsboliger og sykehjem

Forfattar:
Mette Røhne, Jenny M Bergschöld, Trond Halvorsen, Andreas Dypvik Landmark
Publisert av:
SINTEF
Utgivingsår:
2020
Oppdragsgivar:
Helsedirektoratet
Oppdragsutførar:
SINTEF

Kort om publikasjonen

Omsorgsbustader og sjukeheimar er for dei aller svakaste og sårbare i samfunnet vårt. Dette er ei svært samansett gruppe menneske. Omsorgsbehova for dei enkelte bebuarane varierer mykje, samstundes som dei har overlappande behov for oppfølging, pleie og tryggleik. Investeringstilskotet frå Husbanken har bidrege til ei endring i kvalitet og lokalitet av sjukeheimsplassane. Føremålet med oppdraget i denne rapporten var å gi Husbanken og Helse- og omsorgsdepartementet grunnlag for å vurdere om, og i så fall kva krav til tryggleiksteknologi som skal stillast for å utløyse investeringstilskot til sjukeheimar og omsorgsbustader.

Rapporten dokumenterer ei kartlegging og vurderingar av tryggleiksteknologi til bruk i omsorgsbustader og sjukeheimar med den spesifikke hensikta å førebyggje, hindre og avgrense vald og trusselsituasjonar. SINTEF vurderer kunnskapsgrunnlaget for effekten av tryggleiksteknologi, isolert sett på vald og trusselsituasjonar som veldig tynt. Kommunane som har delteke peikar på at det er mangel på antal leverandørar som har moglegheit til å levere både gode og heilskaplege løysingar.

Oversikt over hovudfunn

  • SINTEF vurderer at kunnskapsgrunnlaget er veldig tynt for effektar av denne typen teknologi når vi ser isolert på valds- og trusselsituasjonar.
  • Det finst få systematiske evalueringar av effektivitet på dei teknologiske løysingane for førebygging av vald og truslar. Effekten av teknologien vil i slike studiar generelt sett òg ikkje kunne separerast frå det organisatoriske, fysisk utforming eller andre tiltak.
  • Det er mogleg å plukke ut enkeltteknologi og setje krav til denne i tilskotsordningar. Derimot vil det då verte vanskeleg å samle teknologiane i ei felles teknologisk plattform.
  • Det kjem òg fram som problematisk at prismodellane for teknologiløysinga i større grad er basert på leige framfor å vere eit kjøp knytt til eit bygg.
  • Det er klare avgrensingar i evna og kapasiteten leverandørane har til å levere gode og heilskaplege løysingar. I SINTEF si undersøking i fire kommunar var det ingen leverandørar som kunne vise til like omfattande leveransar i andre kommunar. Ein av kommunane har erfart at det er få leverandørar som kan dekkje ein stor kommune. Den same kommunen har sett at verken kommunen eller leverandørar har kapasitet til å dekkje meir enn maksimalt 3-4 sjukeheimar i året.
  • Dei fire kommunane i undersøkinga opplever teknologiane ulikt, til dømes elektronisk dørlås og digitalt tilsyn. Teknologiar som alle fire kommunane er positive til, til dømes tovegskommunikasjon, verkar dyre.
  • Ved å ikkje finne dokumenterte effektar frå systematiske studiar som SINTEF kan vise til, meiner dei at ein bør vere varsam med å innføre eit felles krav til alle kommunar.
  • Rapporten viser til skiljet mellom omsorgsbustader og sjukeheimar og at dei forskjellige forholda krev ulike tilbod. Då spesifikt ved at ein omsorgsbustad er ein privat heim, og det vil vere problematisk å installere tryggleikssystem sidan brukaren har rett til privatliv og ei slik overvaking kan opplevast som krenkjande.
  • Gitt manglande evidens for målretta effekt av teknologi på vald og truslar, så vil tiltak som å styrke Husbanken sin rettleiar med ei større kunnskapsoppsummering, moglegheiter og alternativ, og dessutan auke kunnskap blant Husbanken sine rådgjevarar for å gi betre rettleiing, verke som ein betre strategi enn å legge meir spesifikke krav på søkjaren når det gjeld teknologi og arbeidsformer.
  • SINTEF tilrår at viss det skal innstillast nokre krav til kommunane, så bør kravet vere teknologinøytralt og formulerast som eit funksjonskrav. Det vil seie at ein formulerer kva ønske og behov som skal innfriast, snarare enn å krevje gitte teknologiske løysingar.

Lenke til meir informasjon

Les heile rapporten "Sikkerhetsteknologi i omsorgsboliger og sykehjem"